دسته: قانون آیین دادرسی مدنی

انتخاب وکیل

هر یک از متداعیین می‌توانند برای خود حداکثر تا دو نفر وکیل انتخاب و معرفی نمایند.

تفسیر ماده ۳۱ قانون آیین دادرسی مدنی

نکته ۱- برای دیدن شمار وکلای مجاز در دادرسی های کیفری به مواد ۱۹0، ۳۴۶ و ۳۸۵ قانون آیین دادرسی کیفری رجوع کنید.

نمایندگان حقوقی

وزارتخانه‌ها، موسسات دولتی و وابسته به دولت، شرکت‌های دولتی، نهادهای انقلاب اسلامی و موسسات عمومی غیردولتی، شهرداری‌ها و بانک‌ها می‌توانند علاوه بر استفاده از وکلای دادگستری برای طرح هرگونه دعوا یا دفاع و تعقیب دعاوی مربوط از اداره حقوقی خود یا کارمندان رسمی خود با داشتن یکی از شرایط زیر به عنوان نماینده حقوقی استفاده نمایند:

۱) دارا بودن لیسانس در رشته حقوق با دو سال سابقه کار اموزی در دفاتر حقوقی دستگاه‌‌های مربوط.

۲) دو سال سابقه کار قضایی یا وکالت به شرط عدم محرومیت از اشتغال به مشاغل قضاوت یا وکالت.

تشخیص احراز شرایط یاد شده به عهده بالاترین مقام اجرایی سازمان یا قائم مقام قانونی وی خواهد بود.

ارائه معرفی‌نامه نمایندگی حقوقی به مراجع قضایی الزامی است.

تفسیر ماده ۳۲ قانون آیین دادرسی مدنی

نکته ۱- بدیهی است که نماینده حقوقی از اختیاراتی که مختص وکلای دادگستری است (برای مثال تصدیق مطابقت رونوشت اسناد با اصل آن (ماده ۵۷ قانون آیین دادرسی مدنی) بهره‌مند نمی‌باشد.[۱]

نکته ۲- در امور جزایی با توجه به ماده ۱۹۰ قانون آیین دادرسی کیفری، اشخاص مذکور در ماده ۳۲ قانون آیین دادرسی مدنی، نمی‌توانند «نماینده حقوقی» معرفی نمایند و بنابراین، وزیر، رئیس موسسه، مدیر شرکت دولتی و … یا باید شخصا اقدام نموده و یا از خدمت وکلای دادگستری بهره‌مند شوند. در حقیقت استفاده از خدمت غیر وکیل دادگستری در دادرسی‌ها استثنا و خلاف اصل شمرده می‌شود بنابراین باید در موضع نص تفسیر گردیده و در صورت شک، به اصل رجوع شود.[۲]

شرایط وکلای متداعیین

وکلای متداعیین باید دارای شرایطی باشند که به موجب قوانین راجع به وکالت در دادگاه‌ها برای آنان مقرر گردیده است.

تفسیر ماده ۳۳ قانون آیین دادرسی مدنی

نکته ۱- شرایط وکیل را می‌توان به دو دسته زیر تقسیم نمود:

الف) شرایط عمومی:

شرایط عمومی شرایطی هستند که به موجب قانون مدنی هر وکیلی باید دارا باشد و اختصاص به وکیل دعاوی ندارد.(مواد ۱۹0 به بعد و ۶۵۶ به بعد قانون مدنی)

ب) شرایط اختصاصی:

وکلای متداعیین، علاوه بر شرایط عمومی باید دارای شرایطی باشند که قانونگذار برای وکالت در دادگاه‌ها مقرر نموده که همان شرایط اختصاصی است.(مواد ۷ تا ۱0  لایحه استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب ۱۳۳۳)[۱]

وکالت ممکن است به موجب سند رسمی یا غیررسمی باشد. در صورت اخیر، در مورد وکالت‌نامه‌های تنظیمی در ایران، وکیل می‌تواند ذیل وکالت‌نامه تایید کند که وکالتنامه را موکل شخصا در حضور او امضا یا مهر کرده یا انگشت زده است.

در صورتی که وکالت در خارج از ایران داده شده باشد باید به گواهی یکی از مامورین سیاسی یا کنسولی جمهوری اسلامی ایران برسد. مرجع گواهی وکالتنامه اشخاص مقیم در کشورهای فاقد مامور سیاسی یا کنسولی ایران به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود که توسط وزارت دادگستری با همکاری وزارت امور خارجه، ظرف مدت سه ماه تهیه و به تصویب رئیس قوه قضائیه خواهد رسید.

اگر وکالت در جلسه دادرسی داده شود، مراتب در صورتجلسه قید و به امضای موکل می‌رسد و چنانچه موکل در زندان باشد، رئیس زندان یا معاون وی باید امضا یا اثر انگشت او را تصدیق نمایند.

تبصره- در صورتی که موکل امضا، مهر یا اثرانگشت خود را انکار نماید، دادگاه به این موضوع نیز رسیدگی خواهد نمود.

وکیل در دادرسی، در صورتی حق درخواست صدور برگ اجرایی و تعقیب عملیات آن و اخذ محکوم‌به و وجوه ایداعی به نام موکل را خواهد داشت که در وکالتنامه تصریح شده باشد.

اعلام عزل به وکیل

تا زمانی که عزل وکیل به اطلاع او نرسیده است اقدامات وی در حدود وکالت، همچنین ابلاغ‌هایی که از طرف دادگاه به وکیل می‌شود موثر در حق موکل خواهد بود، ولی پس از اطلاع دادگاه از عزل وکیل، دیگر او را در امور راجع به دادرسی، وکیل نخواهد شناخت.

تفسیر ماده ۳۸ قانون آیین دادرسی مدنی

نکته ۱- بنا به تصریح این ماده، در صورت اعلام حضوری دادگاه به وکیل مبنی بر عزل شدن از ناحیه موکل، چنانچه دادگاه پیش از اقدام وکیل از عزل او آگاه شده باشد، اقدام‌های وکیل بی‌اثر خواهد بود و چنانچه دادگاه پس از اقدام وکیل آگاه شود که موکل پیش از اقدام وکیل وی را عزل کرده ولی به وی اطلاع نداده است، اقدام‌های وکیل در حق موکل خود موثر خواهد بود. بنا به تصریح بخش پایانی ماده، اقدام‌های وکیل پس از اطلاع دادگاه مبنی بر عزل او بی‌اثر است، نه پیش از اطلاع دادگاه.[۱]

در صورتی که وکیل استعفای خود را به دادگاه اطلاع دهد، دادگاه به موکل اخطار می‌کند که شخصا یا توسط وکیل جدید، دادرسی را تعقیب نماید و دادرسی تا مراجعه موکل یا معرفی وکیل جدید، حداکثر به مدت یک ماه متوقف می‌گردد.

وکیلی که دادخواست تقدیم کرده در صورت استعفاء، مکلف است آن را به اطلاع موکل خود برساند و پس از آن موضوع استعفای وکیل و اخطار رفع نقص توسط دادگاه به موکل ابلاغ می‌شود، رفع نقص به عهده موکل است.

تاثیر وضعیت وکیل در دادرسی

در صورت فوت وکیل یا استعفا یا عزل یا ممنوع شدن یا تعلیق از وکالت یا بازداشت وی چنانچه اخذ توضیحی لازم نباشد، دادرسی به تاخیر نمی‌افتد و در صورت نیاز به توضیح، دادگاه مراتب را در صورت مجلس قید می‌کند و با ذکر موارد توضیح به موکل اطلاع می‌دهد که شخصا یا توسط وکیل جدید در موعد مقرر برای ادای توضیح حاضر شود.

تفسیر ماده ۴0 قانون آیین دادرسی مدنی

نکته ۱- فوت یا جنون وکیل یا موکل مطلقا و همچنین محجوریت (سفه – ورشکستگی) موکل،  جز در اموری که حجر مانع از توکیل آن‌ها نمی‌باشد و نیز محجوریت وکیل (سفه)، مگر در اموری که حجر مانع اقدام در آن نباشد، موجب انقضای وکالت می‌شود (ماده ۶۸۲ قانون مدنی).

← ممنوع شدن از وکالت وکیل دادگستری را نیز باید علاوه بر فوت، جنون و حجر، از سایر طرق انقضای وکالت در دعاوی دانست.

← تعلیق وکیل دادگستری از وکالت و بازداشت او نیز، اگرچه موجب انقضای وکالت نمی‌شود، اما وکالت وکیل را با مانع قانونی و عملی رو به رو می‌نماید.[۱]