دسته: قانون آیین دادرسی کیفری

  • ماده ۹۱ قانون آیین دادرسی کیفری


    تحقیقات مقدماتی به صورت محرمانه صورت می‌گیرد مگر در مواردی که قانون به نحو دیگری مقرر نماید. کلیه اشخاصی که در جریان تحقیقات مقدماتی حضور دارند موظف به حفظ این اسرار هستند و در صورت تخلف، به مجازات جرم افشای اسرار شغلی و حرفه ای محکوم می‌شوند.

    ماده 9۲ قانون آیین دادرسی کیفریماده 90 قانون آیین دادرسی کیفری

    تفسیر ماده 9۱ قانون آیین دادرسی کیفری

    نکته ۱- محرمانه بودن تحقیق به معنی عدم افشای اطلاعات و اسرار یا دلایل تحصیل شده در جریان تحقیق و یا عدم دسترسی به آنهاست. رعایت محرمانه بودن تحقیقات مقدماتی، ضمانت اجرای کیفری دارد و نقص آن طبق ماده ۶۴۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) جرم محسوب می‌شود.


     

  • ماده ۹۲ قانون آیین دادرسی کیفری


    تحقیقات مقدماتی تمام جرائم بر عهده بازپرس است. در غیر جرائم مستوجب مجازات‌های مقرر در ماده (۳۰۲) این قانون، در صورت کمبود بازپرس، دادستان نیز دارای تمام وظایف و اختیاراتی است که برای بازپرس تعیین شده است. در این حالت، چنانچه دادستان انجام تحقیقات مقدماتی را به دادیار ارجاع دهد، قرارهای نهائی دادیار و همچنین قرار تامین منتهی به بازداشت متهم، باید در همان روز صدور به نظر دادستان برسد و دادستان نیز مکلف است حداکثر ظرف بیست و چهار ساعت در این باره اظهار نظر کند.

    تبصره- در صورت عدم حضور بازپرس یا معذور بودن وی از انجام وظیفه و عدم دسترسی به بازپرس دیگر در آن دادسرا در جرائم موضوع ماده (۳۰۲) این قانون، دادرس دادگاه به تقاضای دادستان و تعیین رئیس حوزه قضائی، وظیفه بازپرس را فقط تا زمان باقی بودن وضعیت مذکور انجام می‌دهد.

    تفسیر ماده 9۲ قانون آیین دادرسی کیفری

    نکته ۱- چه زمانی پرونده مستقیماً در دادگاه مطرح می‌شود؟

    برخلاف اصل کلی که تحقیقات مقدماتی تمام جرایم بر عهده بازپرس است، در چهار مورد زیر پرونده به طور مستقیم در دادگاه مطرح می‌شود و تحقیقات توسط دادگاه انجام می‌شود:

    1. تمام جرایم منافی عفت (اعم از حدی و تعزیری)
    2. جرایم تعزیری درجه هفت و هشت
    3. تمام جرایم افراد زیر ۱۵ سال شمسی
    4. جرایمی که در حوزه قضایی بخش ارتکاب یافته و از جرایم مذکور در ماده ۳0۲ قانون آیین دادرسی کیفری یا در صلاحیت دادگاه کیفری دو باشد.

    [ موضوع مرتبط: جرایمی که مستقیما در دادگاه مطرح می‌ شوند ]


    نکته ۲- چه زمانی دادیار یا دادستان جایگزین بازپرس می‌شوند؟

    در مورد پرونده‌هایی که در دادسرا مطرح می‌شوند (یعنی تمام جرایم به جز موارد ذکر شده در بالا)، اصل بر این است که بازپرس تحقیقات مقدماتی را انجام دهد. اما در صورت کمبود، عدم دسترسی یا معذور بودن بازپرس، به ترتیب زیر عمل می‌شود:

    در جرایمی که مشمول مجازات‌های ماده ۳0۲ نیستند: دادستان وظایف و اختیارات بازپرس را دارد و می‌تواند این وظایف را به یکی از دادیاران ارجاع دهد.

    در جرایمی که مشمول مجازات‌های ماده ۳0۲ هستند: بازپرس دیگر دادسرا تحقیقات مقدماتی را انجام می‌دهد. اگر این امر هم امکان‌پذیر نباشد، دادرس دادگاه وظایف بازپرس را انجام می‌دهد.


    نکته ۳: تفاوت دادیار و بازپرس:

    + قرارهای نهایی دادیار و قرار تامین منتهی به بازداشت متهم باید در همان روز صدور به نظر دادستان برسد. دادستان نیز موظف است حداکثر ظرف ۲۴ ساعت در این باره اظهار نظر کند. در صورت اختلاف نظر بین دادیار و دادستان، نظر دادستان لازم‌الاتباع است.

    برخلاف بازپرس، دادیار ملزم به تبعیت از نظر دادستان است. در صورت اختلاف نظر بین بازپرس و دادستان، حل اختلاف با دادگاه صالح است.

    + قرارهایی که اگر توسط بازپرس صادر شود باید به تأیید دادستان برسد (مانند قرار اناطه در ماده ۲۱ قانون آیین دادرسی کیفری)، در صورت صدور توسط دادیار نیز باید به تأیید دادستان برسد.


     

  • ماده ۹۳ قانون آیین دادرسی کیفری


    بازپرس باید در کمال بی طرفی و در حدود اختیارات قانونی، تحقیقات را انجام دهد و در کشف اوضاع و احوالی که به نفع یا ضرر متهم است فرق نگذارد.

    ماده 9۴ قانون آیین دادرسی کیفریماده 9۲ قانون آیین دادرسی کیفری

    سوالات چهارگزینه‌ای

    سوال) در فرایند تحقیقات مقدماتی، بازپرس چه تکلیفی در زمینه تحقیقات دارد؟ (قضاوت 9۴)

    ۱) فقط ادله علیه متهم را جمع اوری نماید.

    ۲) فقط تحقیقات مورد نظر دادستان را انجام دهد.

    ۳) تحقیقات را که شاکی تقاضا می‌کند، انجام می دهد.

    ۴) در کمال بی طرفی، تحقیقات له و علیه متهم را انجام دهد.

  • ماده ۹۴ قانون آیین دادرسی کیفری


    تحقیقات مقدماتی باید به سرعت و به نحو مستمر انجام شود و ایام تعطیل مانع انجام آن نیست.

    ماده 9۵ قانون آیین دادرسی کیفریماده 9۳ قانون آیین دادرسی کیفری

     

  • ماده ۹۵ قانون آیین دادرسی کیفری


    بازپرس مکلف است برای جلوگیری از امحای آثار و علائم جرم، اقدامات فوری را به عمل آورد و در تحصیل و جمع‏ آوری ادله وقوع جرم تاخیر نکند.

    ماده 9۶ قانون آیین دادرسی کیفریماده 9۴ قانون آیین دادرسی کیفری

     

  • ماده ۹۶ قانون آیین دادرسی کیفری


    انتشار تصویر و سایر مشخصات مربوط به هویت متهم در کلیه مراحل تحقیقات مقدماتی توسط رسانه‌ها و مراجع انتظامی و قضائی ممنوع است مگر در مورد اشخاص زیر که تنها به درخواست بازپرس و موافقت دادستان شهرستان، انتشار تصویر و یا سایر مشخصات مربوط به هویت آنان مجاز است:

    الف- متهمان به ارتکاب جرائم عمدی موضوع بندهای (الف)، (ب)، (پ) و (ت) ماده (۳۰۲) این قانون که متواری بوده و دلایل کافی برای توجه اتهام به آنان وجود داشته باشد و از طریق دیگری امکان دستیابی به آنان موجود نباشد، به منظور شناسایی آنان و یا تکمیل ادله، تصویر اصلی و یا تصویر به دست آمده از طریق چهره نگاری آنان منتشر می‌شود.

    ب- متهمان دستگیر شده که به ارتکاب چند فقره جرم نسبت به اشخاص متعدد و نا معلومی نزد بازپرس اقرار کرده‌اند و تصویر آنان برای آگاهی بزه دیدگان و طرح شکایت و یا اقامه دعوای خصوصی توسط آنان، منتشر می‌شود.

    ماده 9۷ قانون آیین دادرسی کیفریماده 9۵ قانون آیین دادرسی کیفری

    تفسیر ماده 9۶ قانون آیین دادرسی کیفری

    نکته ۱- علت محرمانه بودن تحقیقات مقدماتی، رعایت اصل برائت و جلوگیری از برچسب‌زنی پیش از هنگام به متهم است.


    نکته ۲- اصل بر ممنوعیت انتشار تصویر و سایر مشخصات مربوط به هویت متهم است ولی در مرحله تحقیقات مقدماتی در دو مورد مذکور در ماده 9۶ این اصل استثنا دارد. اما در مرحله رسیدگی در دادگاه این اصل استثنا ندارد  و دادگاه نمی‌تواند تصویر و مشخصات متهم را منتشر کند.


    نکته ۳- در مواردی که پرونده بطور مستقیم در دادگاه مطرح می‌شود و دادگاه در مقام انجام تحقیقات مقدماتی است می‌تواند از شرایط مذکور در ماده 9۶ جهت انتشار تصویر و سایر مشخصات متهم استفاده کند. اما دادگاه در مرحله رسیدگی حق انتشار تصویر و مشخصات متهم را ندارد.

    [موضوع مرتبط: جرایمی که مستقیما در دادگاه مطرح می‌ شوند ]

    محدودیت در دسترسی کامل به این نوشته

    دسترسی کامل به این نوشته برای اعضای ویژه بهاداد در نظر گرفته شده است.

    ثبت نام | اطلاعات بیشتر

    منابع

    ۱. خالقی، علی، نکته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری، ص9۶، انتشارات شهر دانش.

  • ماده ۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری

    ماده ۱0۱ قانون آیین دادرسی کیفری:

    بازپرس مکلف است در مواردی که دسترسی به اطلاعات فردی بزه‏ دیده، از قبیل نام و نام خانوادگی، نشانی و شماره تلفن، احتمال خطر و تهدید جدی علیه تمامیت جسمانی و حیثیت بزه‏ دیده را به همراه داشته باشد، تدابیر مقتضی را برای جلوگیری از دسترسی به این اطلاعات اتخاذ کند. این امر در مرحله رسیدگی در دادگاه نیز به تشخیص رئیس دادگاه و با رعایت مصالح بزه‏ دیده اعمال می‏ شود.

    ماده ۲۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری:

    هرگاه بیم خطر جانی یا حیثیتی و یا ضرر مالی برای شاهد یا مطلع و یا خانواده آنان وجود داشته باشد، اما استماع اظهارات آنان ضروری باشد، بازپرس به منظور حمایت از شاهد یا مطلع و با ذکر علت در پرونده، تدابیر زیر را اتخاذ می‌کند:

    الف) عدم مواجهه حضوری بین شاهد یا مطلع با شاکی یا متهم

    ب) عدم افشای اطلاعات مربوط به هویت، مشخصات خانوادگی و محل سکونت یا فعالیت شاهد یا مطلع

    پ) استماع اظهارات شاهد یا مطلع در خارج از دادسرا با وسایل ارتباط از راه دور

    تبصره ۱- در صورت شناسایی شاهد یا مطلع حسب مورد توسط متهم یا متهمان یا شاکی و یا وجود قرائن یا شواهد، مبنی بر احتمال شناسایی و وجود بیم خطر برای آنان، بازپرس به درخواست شاهد یا مطلع، تدابیر لازم را از قبیل آموزش برای حفاظت از سلامت جسمی و روحی یا تغییر مکان آنان اتخاذ می‌کند. ترتیبات این امر به موجب آیین نامه ای است که ظرف شش ماه از تاریخ لازم الاجراء شدن این قانون توسط وزارت دادگستری تهیه می‌شود و به تصویب رئیس قوه قضائیه می‌رسد.

    تبصره ۲- ترتیبات فوق باید به نحوی صورت پذیرد که منافی حقوق دفاعی متهم نباشد.

    تبصره ۳- ترتیبات مقرر در این ماده و تبصره (۱) آن در مرحله رسیدگی در دادگاه نیز اجرا می‌شود.

  • ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی کیفری

    ماده ۱۲۵ قانون آیین دادرسی کیفری:

    معاینه محل و تحقیق محلی توسط بازپرس و یا به دستور او توسط ضابط دادگستری انجام می‌شود. هنگام معاینه محل، اشخاصی که در امر کیفری شرکت دارند می‌توانند حاضر شوند، اما عدم حضور آنان، مانع از انجام معاینه نیست.

    تبصره – هرگاه حضور متهم یا سایر اشخاصی که در امر کیفری شرکت دارند در هنگام معاینه محل ضروری باشد، مکلفند به دستور بازپرس در محل حاضر شوند.


    ماده ۱۲۶ قانون آیین دادرسی کیفری:

    هنگام تحقیق محلی و معاینه محل، چنانچه بازپرس لازم بداند، شخصاً حاضر می‌شود؛ اما در جرائم موضوع بند (الف) ماده (۳۰۲) این قانون و همچنین هنگام معاینه اجساد، مکلف است شخصاً و در اسرع وقت حضور یابد.

  • ماده ۹۹ قانون آیین دادرسی کیفری


    کشف جرم دیگر ضمن تحقیق توسط بازپرس

    هرگاه بازپرس ضمن تحقیق، جرم دیگری را کشف کند که با جرم اول مرتبط نباشد و بدون شکایت شاکی نیز قابل تعقیب باشد، اقدامات لازم را طبق قانون برای حفظ آثار و علائم وقوع جرم و جلوگیری از فرار یا مخفی شدن متهم به عمل می‌آورد و همزمان مراتب را به دادستان اطلاع می‏‌دهد و در صورت ارجاع دادستان، تحقیقات را ادامه می‏‌دهد.

    تبصره- چنانچه جرم کشف شده از جرائمی باشد که با شکایت شاکی قابل تعقیب است، مراتب در صورت امکان، توسط دادستان به نحو مقتضی به اطلاع بزه‏ دیده می‌رسد.

    ماده ۱00 قانون آیین دادرسی کیفریماده 9۸ قانون آیین دادرسی کیفری

    تفسیر ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری

    نکته ۱- منظور از «جرمی که بدون شکایت شاکی نیز قابل تعقیب باشد» جرم غیرقابل گذشت است و منظور از «جرمی که با شکایت شاکی قابل تعقیب است» جرم قابل گذشت است.


    نکته ۲- اگر هنگام انجام تحقیق نسبت به یک جرم، بازپرس جرم دیگری را هم کشف کند که تعقیب آن نیازمند شکایت شاکی خصوصی نیست (جرم غیرقابل گذشت)، و در عین حال «با جرم اول هم مرتبط نباشد»، تحقیق نسبت به جرم دوم نیازمند ارجاع دادستان است.

    مانند اینکه هنگام بررسی اسناد حسابرسی مربوطط به جرم اختلاس، وقوع جرم جعل برای فراری دادن یک محکوم به قصاص هم کشف شود. در این حالت، بازپرس فقط اقدامات لازم برای حفظ آثار و دلایل جرم و جلوگیری از فرار متهم را به عمل می‌آورد و منتظر ارجاع دادستان می‌ماند.[۱]

    محدودیت در دسترسی کامل به این نوشته

    دسترسی کامل به این نوشته برای اعضای ویژه بهاداد در نظر گرفته شده است.

    ثبت نام | اطلاعات بیشتر

    ماده ۵۷ قانون آیین دادرسی کیفری:

    چنانچه ضابطان دادگستری در هنگام بازرسی محل، ادله، اسباب و آثار جرم دیگری را که تهدیدکننده امنیت و آسایش عمومی جامعه است، مشاهده کنند، ضمن حفظ ادله و تنظیم صورت‌مجلس، بلافاصله مراتب را به مرجع قضائی صالح گزارش و وفق دستور وی عمل می‌کنند.


    ماده ۳۶۳ قانون آیین دادرسی کیفری:

    هرگاه در حین رسیدگی، جرم دیگری کشف شود که بدون شکایت شاکی قابل تعقیب باشد، دادگاه بدون ایجاد وقفه در جریان رسیدگی، حسب مورد، موضوع را به دادستان یا رئیس حوزه قضائی مربوط اعلام می‌کند.


    ماده ۶۲9 قانون آیین دادرسی کیفری:

    هرگاه پس از صدور کیفرخواست معلوم شود که متهم مرتکب جرم دیگری از همان نوع شده است، دادگاه می‌تواند به جرم مزبور نیز رسیدگی کند یا پرونده را جهت تکمیل تحقیقات به دادسرا ارسال نماید.

    منابع

    ۱. خالقی، علی، نکته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری، ص۱۴۴، انتشارات شهر دانش.

  • ماده ۱00 قانون آیین دادرسی کیفری


    شاکی می‌تواند در هنگام تحقیقات، شهود خود را معرفی و ادله‏‌اش را اظهار کند و در تحقیقات حضور یابد، صورتمجلس تحقیقات مقدماتی یا سایر اوراق پرونده را که با ضرورت کشف حقیقت منافات ندارد، مطالعه کند و یا به هزینه خود از آنها تصویر یا رونوشت بگیرد.

    تبصره ۱- در صورت درخواست شاکی، چنانچه بازپرس مطالعه یا دسترسی به تمام یا برخی از اوراق پرونده را منافی با ضرورت کشف حقیقت بداند، با ذکر دلیل، قرار رد درخواست را صادر می‌کند. این قرار، حضوری به شاکی ابلاغ می‌شود و ظرف سه روز قابل اعتراض در دادگاه صالح است. دادگاه مکلف است در وقت فوق العاده به اعتراض رسیدگی و اتخاذ تصمیم کند. تصمیم دادگاه قطعی است.

    تبصره ۲- ارائه اسناد و مدارک طبقه بندی شده و اسناد حاوی مطالب مربوط به تحقیقات جرائم منافی عفت و جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی به شاکی ممنوع است.

    تبصره ۳- شاکی باید از انتشار مطالب و مدارکی که انتشار آنها به موجب شرع یا قانون ممنوع است امتناع کند، مگر در مقام احقاق حق خود در مراجع صالح

    تفسیر ماده ۱00 قانون آیین دادرسی کیفری

    نکته ۱- ماده ۱00 به حق دسترسی شاکی به پرونده در مرحله تحقیقات مقدماتی و گرفتن کپی از اوراق آن است و ماده ۱9۱ حق متهم در این خصوص است. و ماده ۳۵۱ به حق دسترسی شاکی و متهم به پرونده در مرحله رسیدگی در دادگاه اشاره دارد.


    نکته ۲- شاکی در صورت وجود یکی از موارد زیر حق مطالعه یا دسترسی به پرونده در مرحله تحقیقات مقدماتی را نخواهد داشت:

    • بازپرس مطالعه یا دسترسی به تمام یا برخی از اوراق پرونده را منافی با ضرورت کشف حقیقت بداند
    • اسناد و مدارک طبقه بندی شده
    • اسناد حاوی مطالب مربوط به تحقیقات جرائم منافی عفت
    • اسناد حاوی مطالب مربوط به تحقیقات جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی

    نکته ۳- متهم در صورت وجود یکی از موارد زیر حق مطالعه یا دسترسی به پرونده در مرحله تحقیقات مقدماتی را نخواهد داشت:

    • بازپرس مطالعه یا دسترسی به تمام یا برخی از اوراق پرونده را منافی با ضرورت کشف حقیقت بداند
    • اسناد حاوی مطالب مربوط به تحقیقات جرائم منافی عفت
    • اسناد حاوی مطالب مربوط به تحقیقات جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی

    نکته ۴- شاکی و متهم در صورت وجود یکی از موارد زیر حق مطالعه یا دسترسی به پرونده در مرحله رسیدگی در دادگاه را نخواهد داشت:

    • اسناد و مدارک طبقه بندی شده
    • اسناد حاوی مطالب مربوط به تحقیقات جرائم منافی عفت
    • اسناد حاوی مطالب مربوط به تحقیقات جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی

    توجه: مطالعه پرونده در مرحله رسیدگی در دادگاه برای شاکی یا مدعی خصوصی و متهم یا وکلای آنان آزاد است و صرفا دادن تصویر از اسناد طبقه‏ بندی شده و اسناد حاوی مطالب مربوط به تحقیقات جرائم منافی عفت و جرائم علیه امنیت داخلی یا خارجی ممنوع است.


    نکته ۵- در ماده ۱۰۰، قرار «رد دادخواست» دسترسی یا مطالعه پرونده منوط به درخواست مطالعه یا دسترسی به پرونده از سوی شاکی است و بازپرس نمی‌تواند راسا با صدور قرار کلی شاکی را بدوا از مطالعه یا دسترسی به پرونده ممنوع سازد.

    اما در ماده ۱۹۱، قرار «عدم دسترسی» که طبق آن، بازپرس می‌تواند حتی قبل از درخواست متهم قرارعدم دسترسی یا مطالعه پرونده را صادر کند.


     

    سوالات چهارگزینه‌ای

    محدودیت در دسترسی کامل به این نوشته

    دسترسی کامل به این نوشته برای اعضای ویژه بهاداد در نظر گرفته شده است.

    ثبت نام | اطلاعات بیشتر