دسته: قانون آیین دادرسی مدنی

از تاجر، دادخواست اعسار پذیرفته نمی‌شود. تاجری که مدعی اعسار نسبت به هزینه دادرسی می‌باشد باید برابر مقررات قانون تجارت دادخواست ورشکستگی دهد. کسبه جزء مشمول این ماده نخواهند بود.

پس از اثبات اعسار، معسر می‌تواند از مزایای زیر استفاده نماید:

۱- معافیت موقت از تادیه تمام یا قسمتی از هزینه دادرسی در مورد دعوایی که برای معافیت از هزینه آن ادعای اعسار شده است.

۲- حق داشتن وکیل معاضدتی و معافیت موقت از پرداخت حق‌الوکاله.

هرگاه معسر به تادیه تمام یا قسمتی از هزینه دادرسی متمکن گردد، ملزم به تادیه آن خواهد بود همچنین اگر با درآمدهای خود بتواند تمام یا قسمتی از هزینه دادرسی را بپردازد دادگاه با در نظر گرفتن مبلغ هزینه دادرسی و میزان درآمد وی و هزینه‌های ضروری زندگی مقدار و مدت پرداخت هزینه دادرسی را تعیین خواهد کرد.

خواهان حق دارد ضمن تقدیم دادخواست یا در اثنای دادرسی و یا به طور مستقل جبران خسارات ناشی از دادرسی یا تاخیر انجام تعهد یا عدم انجام آن را که به علت تقصیر خوانده نسبت به اداء حق یا امتناع از آن به وی وارد شده یا خواهد شد، همچنین اجرت‌المثل را به لحاظ عدم تسلیم خواسته یا تاخیر تسلیم آن از باب اتلاف و تسبیب از خوانده مطالبه نماید.

خوانده نیز می‌تواند خسارتی را که عمدا از طرف خواهان با علم به غیر محق بودن در دادرسی به او وارد شده از خواهان مطالبه نماید.

دادگاه در موارد یاد شده میزان خسارت را پس از رسیدگی معین کرده و ضمن حکم راجع به اصل دعوا یا به موجب حکم جداگانه محکوم‌علیه را به تادیه خسارت ملزم خواهد نمود.

در صورتی که قرارداد خاصی راجع به خسارت بین طرفین منعقد شده باشد برابر قرارداد رفتار خواهد شد.

تبصره ۱) در غیر مواردی که دعوای مطالبه خسارت مستقلا یا بعد از ختم دادرسی مطرح شود مطالبه خسارت‌های موضوع این ماده مستلزم تقدیم دادخواست نیست.

تبصره ۲) خسارت ناشی از عدم النفع قابل مطالبه نیست و خسارت تاخیر تادیه در موارد قانونی، قابل مطالبه می‌باشد.

تفسیر ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی

+ خواهان می‌تواند درخواست رسیدگی و صدور حکم نسبت به خسارات مندرج در ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی را، چنانچه ضمن دادخواست باشد، در قسمت «شرح دادخواست» مطرح نماید و بنابراین لازم نیست در قسمت «تعیین خواسته» نوشته شود.

در صورتی که بعد از تقدیم دادخواست و پیش از ختم دادرسی مطرح شود، اعلام در جلسه دادرسی و نوشته شدن آن در صورت جلسه و یا به موجب لایحه کفایت می‌نماید. خوانده نیز، به همین ترتیب، می‌تواند خسارات دادرسی را درخواست نماید. البته هر یک از اصحاب دعوا، چنانچه پس از ختم دادرسی، درصدد گرفتن خسارات مزبور برآیند، علی‌القاعده، باید نسبت به اقامه دعوا در دادگاه صالح اقدام نمایند.[۱]

 

چنانچه هر یک از طرفین از جهتی محکوم‌له و از جهتی دیگر محکوم‌علیه باشند در صورت تساوی خسارت هر یک در مقابل خسارت طرف دیگر به حکم دادگاه تهاتر خواهد شد در غیر این صورت نسبت به اضافه نیز حکم صادر می‌گردد.

دعوائی که به طریق سازش خاتمه یافته باشد، حکم به خسارت نسبت به آن دعوا صادر نخواهد شد، مگر اینکه ضمن سازش نسبت به خسارات وارده تصمیم خاصی اتخاذ شده باشد.

در مواردی که مقدار هزینه و خسارات در قانون یا تعرفه رسمی معین نشده باشد، میزان آن را دادگاه تعیین می‌نماید.

خسارات دادرسی عبارتست از هزینه دادرسی و حق‌الوکاله وکیل و هزینه‌های دیگری که به طور مستقیم مربوط به دادرسی و برای اثبات دعوا یا دفاع لازم بوده است از قبیل حق‌الزحمه کارشناسی و هزینه تحقیقات محلی.

تفسیر ماده ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی

+ خسارات دادرسی عبارتند از:

• هزینه دادرسی
• حق الوکاله وکیل
• حق الزحمه کارشناسی
• هزینه تحقیقات محلی
• خسارات ناشی از تاخیر انجام تعهد (ماده ۵۱۵ و ۵۲0 قانون آیین دادرسی مدنی)
• خسارت ناشی از عدم انجام تعهد (مواد ۵۱۵ و ۵۲0 قانون آیین دادرسی مدنی و مواد ۲۲۶ و ۲۲۷ قانون مدنی)
• خسارت ناشی از تاخیر تادیه (تبصره ۲ ماده ۵۱۵ و ۵۲0 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده ۲۲۸ قانون مدنی)
• خسارتت ناشی از اجرای تامین خواسته (ماده ۱۲0 قانون آیین دادرسی مدنی)
• خسارت ناشی از اجرای دستور موقت (ماده ۳۲۴ قانون آیین دادرسی مدنی)
• خسارت ناشی از ضمان قهری (اتلاف، تسبیب و …) (ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی و مواد ۳0۷ تا ۳۳۷ قانون مدنی)
• خسارت ناشی از مسئولیت مدنی (ماده ۱ قاون مسئولیت مدنی)
• خسارت ناشی از جرم.[۱]

 

در خصوص مطالبه خسارت وارده، خواهان باید این جهت را ثابت نماید که زیان وارده بلاواسطه ناشی از عدم انجام تعهد یا تاخیر آن و یا عدم تسلیم خواسته بوده است در غیر این صورت دادگاه دعوای مطالبه خسارت را رد خواهد کرد.

هزینه هایی که برای اثبات دعوا یا دفاع ضرورت نداشته نمی‌توان مطالبه نمود.