رأی شماره 2006126 هیئت تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: بخشی از دفترچه آزمون وكالت 1403 مركز وكلا، كارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه (صفحه 6 دفترچه آزمون در خصوص درس متون فقه از كتاب تحریرالروضه) ابطال نشد

هیئت تخصصی اداری و امور عمومی

* شماره پرونده:  هـ ت/ 0300175

* شماره دادنامه سیلور: 140431390002006126       تاریخ: 1404/08/11

* شاکی: آقای معین شرقی پیله رود

* طرف شکایت: مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه

* موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشی از دفترچه آزمون وکالت 1403 مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه (صفحه 6 دفترچه آزمون در خصوص درس متون فقه از کتاب تحریرالروضه)

* متن مقرره مورد شکایت:

ابطال بخشی از دفترچه آزمون وکالت 1403 مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه (صفحه 6 دفترچه آزمون در خصوص درس متون فقه از کتاب تحریرالروضه)

* دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:

نظر به اینکه طبق قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب وکار و قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه مکلف است هر ساله اقدام به برگزاری آزمون وکالت جهت پذیرش متقاضیان پروانه کارآموزی وکالت دادگستری اقدام نماید، در این راستا مرکز وکلای قوه قضائیه اقدام به انتشار دفترچه راهنمای برگزاری آزمون پذیرش کارآموزی وکالت مربوط به سال 1403 در تاریخ 1403/7/4 نموده است. بر اساس دفترچه صادره و مطابق قانون برگزاری آزمون مذکور توسط سازمان ملی سنجش کشور صورت خواهد پذیرفت. بر اساس صفحه 6 از دفترچه منتشر شده توسط مرکز وکلای قوه قضائیه از طریق سازمان سنجش کشور مواد و منابع آزمون مذکور در خصوص درس متون فقه از کتاب تحریرالروضه فی شرح اللمعه اعلام شده است. این در حالی است که مرکز وکلای قوه قضائیه متولی اجرای قوانین مرتبط با نهاد وکالت می باشد، منشا تشکیل مرکز وکلای قوه قضائیه ماده 187 از قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران است که طبق تصریح همان مقرره قانونی، آیین نامه مربوط به تشکیل مرکز وکلای قوه قضائیه توسط ریاست قوه قضائیه در سال 1397 تصویب و در پاره ای موارد نیز تا سال 1400 مورد اصلاح قرار گرفته است.

مطابق ماده 11 آیین نامه  مذکور مواد و منابع سوالات آزمون داوطلبان وکالت مرکز وکلا تبیین و مشخص شده است، با این توضیح که در درس متون فقه در آیین نامه عنوان شده است سوالات آزمون می بایست در حد کتاب «تحریرالوسیله حضرت امام (ره)» طرح و داوطلبان کارآموزی وکالت این مرکز با منابع مشخص شده مورد سنجش و ارزیابی قرار گیرند.

در حال حاضر در آگهی منتشر شده منابع درس متون فقه مغایر با آیین نامه موصوف است به نوعی که منبع این درس از کتاب تحریرالوسیله حضرت امام (ره) به کتاب تحریرالروضه فی شرح اللمعه تغییر کرده است. باعنایت به اینکه مرکز وکلای قوه قضائیه و مرکز ملی سنجش صرفاً مجری قوانین موضوعه کشور می باشند و این بخش از دفترچه برگزاری آزمون وکالت 1403 این مرکز صراحتاً مغایر قانون بوده و از طرفی مرکز وکلا و مرکز ملی سنجش خارج از اختیارات قانونی خود اقدام به صدور و انتشار دفترچه آزمون و برگزاری آزمون وکالت را نموده اند تقاضای ابطال بخش مواد و منابع آزمون وکالت 1403 در درس متون فقه بر اساس بند 1 ماده 12 قانون دیوان عدالت اداری و تسری اثر ابطال به زمان صدور دفترچه به جهت جلوگیری از تضییع حقوق اشخاص مستند به ماده 13 قانون مذکور را استدعا دارم. ضمناً با عنایت به اینکه زمان برگزار آزمون مذکور در دفترچه مذکور 1403/9/22 اعلام شده است و داوطلبان این آزمون در حال مطالعه و کسب آمادگی لازم جهت این آزمون می باشند با فرض برگزاری آزمون با این شیوه و منابع و تغییرات ناگهانی منابع آن در آتیه به حقوق داوطلبان ضرر جدی وارد کرده به نوعی جبران آن با عسر و حرج همراه خواهد بود. مطابق مواد 34 و 36 قانون دیوان عدالت اداری بدواً از ریاست هیئت تخصصی تقاضای صدوردستور موقت مبنی برمنع برگزاری آزمون یا منبع مغایر قانون را استدعا دارم.

* پاسخ طرف شکایت:

1ـ این سازمان صرفاً برگزاری آزمون کتبی و سنجش نهایی و اعلام نتیجه را بر عهده دارد و در تدوین ضوابط و مقررات آزمون دخالت نداشته است و تدوین شرایط و ضوابط آزمون و اعلام منابع آزمون بر عهده مرکز وکلای قوه قضائیه می باشد.

2ـ شاکی نسبت به منبع سوالات درس متون فقه معترض می باشد، بنابراین موضوع خواسته متوجه این سازمان نمی باشد.

3ـ صرف نظر از عدم توجه شکایت با عنایت به اینکه آزمون موضوع شکایت در تاریخ 1403/9/22 برگزار و بر اساس منابع اعلام شده در دفترچه راهنمای آزمون موصوف، آزمون برگزار گردیده است بنابراین موضوع خواسته منتفی گردیده است.

رأی هیئت تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری

به موجب بند (1) ماده 12 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی سال 1402رسیدگی به شکایات، تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آیین نامه ها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداری ها و موسسات عمومی غیردولتی در مواردی که مقررات مذکور به علت مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز یا سوءاستفاده از اختیارات یا تخلف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایفی که موجب تضییع حقوق اشخاص می شود از جمله حدود صلاحیت و وظایف هیئت عمومی دیوان عدالت اداری است؛ بنابه مراتب مذکور و با عنایت به اینکه بر اساس ماده 11 آیین نامه اجرایی ماده 187 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی مصوب 1397/11/28 رئیس قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات تا 1400/5/10 منابع سؤالات امتحانی برای داوطلبان وکالت از دروس حقوقی و فقهی در مقطع کارشناسی خواهد بود و از جمله منابع سئوالات امتحانی برای دروس فقهی، متون فقه در حد تحریرالوسیله است و با توجه به اینکه منظور از درس متون فقه الزاماً کتاب تحریرالوسیله نیست بلکه هر منبعی در حد کتاب مذکور می تواند به عنوان منبع آزمون به شمار آید در نتیجه هیئت تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری با اتفاق آراء معتقد است آن بخش از دفترچه آزمون وکالت سال 1403 مرکز وکلاء، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه ناظر به انتخاب منبع درس متون فقه (مواد و منابع امتحانی) مغایرتی با قانون ندارد و بر همین اساس و مستنداً به بند «ب» ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی 10 /02 /1402) رأی به رد شکایت صادر می شود؛ این رأی ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رئیس ارزشمند یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. بر اساس ماده 93 قانون یاد شده آرای هیئت های تخصصی و هیئت عمومی در ابطال و عدم ابطال مصوبات موضوع بند (1) ماده (12) این قانون، در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل است.

رئیس هیئت تخصصی اداری و امور عمومی ـ زین العابدین تقوی